Elektroxirurgiya:Biofizika asoslari va amaliy qo’llanishi
Abdullayeva Dilnozaxon Umidjon qizi
Toshkent davlat tibbiyot universiteti davolash ishi fakulteti
SattarovYorqinKarimovich
Universitetasissenti:
Keywords: Elektroxirurgiya, biofizika, yuqori chastotali tok, to‘qima qarshiligi, issiqlik tarqalishi, minimal invaziv jarrohlik, koagulyatsiya, kesish texnologiyasi, sun’iy intellekt, 2024–2025 innovatsiyalari.
Abstract
Ushbu maqolada elektroхirurgiyaning biofizik asoslari va uning amaliy qo‘llanilishi tahlil qilinadi. Elektroxirurgik usullar to‘qimalarni kesish va koagulyatsiya qilishda yuqori chastotali elektr toki yordamida jarrohlik jarayonlarini kam invaziv, xavfsiz va samarali amalga oshirish imkonini beradi. So‘nggi yillarda (2024–2025) elektroхirurgiya sohasida energiya manbalarini optimallashtirish, to‘qimalarning termik shikastlanishini kamaytiruvchi ilg‘or generatorlar, robotlashtirilgan va avtomatlashtirilgan jarrohlik tizimlarining qo‘llanilishi kengaymoqda. Shu bilan birga, zamonaviy elektroхirurgik qurilmalarda energiyani real vaqt rejimida monitoring qilish, sun’iy intellekt yordamida to‘qima qarshiligini o‘lchash va energiya chiqishini sozlash imkoniyati yaratilmoqda. Maqolada elektroхirurgiyaning biofizik mexanizmlari, to‘qima qarshiligi, elektr maydonining tarqalishi, issiqlik oqimlari hamda amaliy sohalardagi qo‘llanilish xususiyatlari ilmiy tahlil qilinadi.
References
1. IEC 60601-2-2:2017/AMD1:2023 — Medical electrical equipment –Particular requirements for basic safety and essential performance of high frequency surgical equipment.
2. FDA. “Thermal Effects of Electrosurgical Devices: Guidance for Industry and FDA Staff.” Silver Spring, 2024.
3. ECRI Institute. “Top 10 Health Technology Hazards 2024–2025.” Plymouth
Meeting, PA, USA.
4. Association of periOperative Registered Nurses (AORN). “Guidelines for Surgical Smoke Safety.” Denver, 2024.
5. Kimura T., et al. “Real-time impedance monitoring in electrosurgery: Improving safety and efficiency.”Journal of Surgical Research, 2024;278:112–120.
6. Müller J., Schmidt P. “Advances in Pennes Bioheat Models for Electrosurgery.”Biomedical Engineering Online, 2024.
7. ParkH.,LeeJ.“Impactofautomaticpowercontrolonsurgicaloutcomes.”
InternationalJournalofSurgery,2024;99:45–56.
8. World Health Organization (WHO). “Guidelines on surgical smoke and occupational safety.” Geneva, 2025.
9. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Elektroxirurgik uskunalar xavfsizligi bo‘yicha normativ-huquqiy hujjatlar to‘plami.”Toshkent, 2024.
10. AORN.SurgicalSmokeEvacuationSystems:SafetyStandards.Denver,2023.
11. Germaniya Sog‘liqni saqlash instituti. “Xirurgik xonalarda tutun filtrlash texnologiyalari bo‘yicha ko‘rsatmalar.” Berlin, 2024.
12. T.Yamada,K.Ishikawa.“Energy-basedsurgery:Latestbioheatstudies.”
JapaneseJournalofMedicalPhysics,2025.
13. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. “Operatsion bloklarda tutun filtrlash tizimlarini joriy etish bo‘yicha ko‘rsatmalar.” Toshkent, 2025.
14. EuropeanCommitteeforElectrotechnicalStandardization(CENELEC). “High Frequency Surgical Equipment Standards.” Brussels, 2024.
15. KimS.,ParkD.“Economicimpactofadvancedelectrosurgicalgenerators.”
HealthTechnologyandEconomics,2025;12(3):211–225.














